Ulga na zabytki – Jak z niej skorzystać i dla kogo jest przeznaczona?

Ulga na zabytki - co to takiego?

Najważniejsze informacje

Przedmiotowa ulga to preferencyjna ulga podatkowa, która pozwala na odliczenie 50% wydatków poniesionych na zakup zabytku, wpłatę na fundusz remontowy wspólnoty mieszkaniowej oraz wykonywanie robót budowlanych. Ulga ta została wprowadzona w 2022 roku wraz z wejściem w życie nowelizacji podatkowej Polski Ład. W 2023 roku nastąpiły pewne zmiany w preferencji, które ograniczają stosowanie ulgi na zabytki.
Nowe przepisy wprowadzają bardziej restrykcyjne warunki, co oznacza, że nie każdy wydatek związany z zabytkiem będzie mógł być odliczony od podatku. Warto więc dokładnie zapoznać się z aktualnymi regulacjami, aby móc w pełni skorzystać z dostępnych ulg. Odliczenia można dokonywać w zeznaniach składanych za rok podatkowy, w którym poniesione zostały określone wydatki.

Na czym polega ulga na zabytki?

Przedmiotowa ulga polega na odliczeniu poniesionych wydatków na wskazane cele w wysokości 150%, to znaczy, że wydanie 1 zł pozwoli na rozpoznanie w kosztach podatkowych 1,50 zł. Odliczenia dokonuje się w zeznaniach podatkowych, co wymaga przedstawienia odpowiednich zaświadczeń oraz dotrzymania terminów składania zeznań. Osoby fizyczne mogą korzystać z tej ulgi, co pozwala im na odliczenie wydatków na renowację zabytków oraz wpływa na obniżenie zobowiązań podatkowych.

Ulga dotyczy podatników rozliczających się z przychodów opodatkowanych według różnych form, w tym na zasadach ogólnych, liniowo czy ryczałtem, a także zryczałtowanym podatkiem dochodowym. Korzystanie z ulgi nie jest ograniczone do działalności gospodarczej, co otwiera możliwość dla szerszej grupy podatników, w tym z przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Warunki korzystania z ulgi na zabytki

Aby skorzystać z ulgi na zabytki, należy spełnić określone warunki. Po pierwsze, trzeba być współwłaścicielem zabytku nieruchomego. Dodatkowo, wydatki na zabytek muszą być udokumentowane fakturą VAT oraz dowodem wpłaty, a w przypadku robót budowlanych, konserwatorskich lub restauratorskich, wymagane jest pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków. Ulga dotyczy wydatków poniesionych na fundusz remontowy wspólnoty mieszkaniowej (fundusz remontowy musisz udokumentować faktycznymi wpłatami) oraz na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane. Ważne jest również, aby zabytek był wpisany do rejestru zabytków lub znajdował się w ewidencji zabytków. Spełnienie tych warunków pozwala na pełne wykorzystanie dostępnych ulg podatkowych, co może znacząco obniżyć koszty związane z utrzymaniem i renowacją zabytkowych nieruchomości.

Dodatkowo, w przypadku małżonków, którymi istnieje wspólność majątkowa, wydatki mogą być odliczane w równych częściach lub ustalonych proporcjach. Ważne jest również posiadanie faktury wystawionej przez podatnika VAT oraz piśmie zalecenia konserwatorskie. Zasady odliczenia wpłaty na fundusz remontowy oraz wydatków związanych z pracami konserwatorskimi i budowlanymi są szczegółowo określone w przepisach podatkowych.

Istotne jest również, by wydatki nie zostały w żadnej formie zwrócone podatnikowi. Jeżeli podatnik otrzymał zwrot odliczonych wydatków, nie będzie mógł skorzystać z przedmiotowej ulgi.

Jakie wydatki mogą zostać rozliczone w ramach ulgi na zabytki

Odliczeniu w ramach przedmiotowej ulgi podlegają:

wydatki poniesione na wpłaty na fundusz remontowy wspólnoty mieszkaniowej – dotyczy zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w ewidencji zabytków;
wydatki na prace konserwatorskie restauratorskie lub roboty budowlane dotyczące zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków.
wydatki poniesione na nabycie zabytku wpisanego do rejestru zabytków. Jednak w tym wypadku dotyczy to tylko zabytków nabytych w roku podatkowym 2022 r. o ile:
- wydatki mają charakter remontowo-konserwatorki
- wartość wydatków poniesionych nie przekracza kwoty iloczynu 500 zł i liczby metrów kwadratowych powierzchni użytkowej takiego zabytku, nie więcej jednak niż 500 000 zł ze wszystkich inwestycji.

Zasady odliczenia ulgi na zabytki

Najważniejszą zasadą jest by wydatki z tego tytułu zostały poniesione przez podatnika będącego właścicielem lub współwłaścicielem zabytku nieruchomego.

W zakresie wydatków na wpłaty na fundusz remontowy podatnicy dodatkowo muszą posiadać dowody wpłaty w przypadku wydatków tego rodzaju lub zaświadczenie wydane przez wspólnotę mieszkaniową lub spółdzielni mieszkaniowej o dokonanych w danym roku wpłatach, zaś w przypadku wydatków na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane wymagane jest posiadanie pisemnego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora na prowadzenie przedmiotowych prac / robót związanych z zabytkiem oraz po dokończeniu prac należy uzyskać zaświadczenie wydane przez już wspomnianego konserwatora o wykonaniu tych prac / robót. Konieczne jest również posiadanie faktury VAT wystawioną przez podatnika vat niekorzystającego ze zwolnienia z VAT.

Finansowanie remontu

Finansowanie remontu zabytku może być realizowane za pomocą pożyczek lub kredytów. Jednakże, w przypadku skorzystania z ulgi na zabytki, podatnik musi posiadać fakturę VAT wystawioną przez podatnika VAT czynnego tj. podatnika podatku VAT niekorzystającego ze zwolnienia. W przypadku wykonywaniem robót budowlanych, konieczne jest odpowiednie udokumentowanie wydatków, aby móc skorzystać z ulgi. Dodatkowo, podatnik musi uzyskać pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie robót budowlanych.

Wysokość ulgi wynosi 50% poniesionych wydatków, za wyjątkiem zakupu zabytku, gdzie limit uzależniony jest od powierzchni i wynosi iloczyn 500 zł oraz liczby metrów powierzchni użytkowej takiego zabytku, nie więcej niż 500 tys. zł. To oznacza, że im większy zabytek, tym większa potencjalna ulga, jednak zawsze w granicach określonych przez przepisy.

Procedura uzyskania pozwolenia

Procedura uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków jest niezbędna do skorzystania z ulgi na zabytki. Pozwolenie to jest wydawane przez wojewódzkiego konserwatora zabytków i musi być uzyskane przed rozpoczęciem robót budowlanych. W przypadku zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków, pozwolenie musi być wydane przez wojewódzkiego konserwatora zabytków.

W przypadku zabytku nieruchomego znajdującego się w wojewódzkiej lub ewidencji zabytków, pozwolenie musi być wydane przez wojewódzkiego konserwatora zabytków lub gminną ewidencję zabytków. Proces ten może być czasochłonny, dlatego warto rozpocząć go z odpowiednim wyprzedzeniem, aby uniknąć opóźnień w realizacji prac.

Nabycie zabytku

Nabycie zabytku jest jednym z warunków skorzystania z ulgi na zabytki. Zabytek musi być wpisany do rejestru zabytków lub znajdować się w wojewódzkiej lub gminnej ewidencji zabytków. W 2023 roku nastąpiły pewne zmiany w preferencji, które ograniczają stosowanie ulgi na zabytki w przypadku nabywania zabytku.

Od stycznia 2023 roku podatnicy nie mogą skorzystać z odliczenia związanego z nabyciem zabytku nieruchomego. Oznacza to, że ulga na zabytki jest teraz bardziej skoncentrowana na wydatkach związanych z remontem i konserwacją, a nie na samym zakupie zabytkowej nieruchomości.

Kto może skorzystać z ulgi na zabytki?

Żeby skorzystać z niniejszej ulgi w podatku dochodowym, w roku podatkowym, musisz być właścicielem lub współwłaścicielem zabytku nieruchomego, a do tego osiągać dochody opodatkowane:

według skali podatkowej,
podatkiem liniowym lub
zryczałtowanym podatkiem dochodowym (ryczałt od przychodów ewidencjonowanych).

Ulga na zabytki jest dostępna również dla podatników PIT, w tym dla tych, którzy prowadzą działalność gospodarczą

Korzyści i ograniczeni

Korzystanie z ulgi na zabytki może przynieść znaczne korzyści podatkowe. Podatnicy mogą odliczyć od podstawy opodatkowania nawet 50% poniesionych wydatków. Jednakże, istnieją również ograniczenia. Od 2023 roku ulga nie przysługuje na nabycie zabytku nieruchomego. Ponadto, wydatki na roboty budowlane muszą być zgodne z pozwoleniem wojewódzkiego konserwatora zabytków.

W przypadku spółdzielni mieszkaniowej, ulga dotyczy wydatków poniesionych na fundusz remontowy. Ważne jest, aby podatnicy rozliczali się na zasadach ogólnych lub podatkiem liniowym, aby skorzystać z ulgi.

Dodatkowo, ulga jest dostępna dla osób fizycznych, które osiągają przychody opodatkowane. Dzięki temu, osoby inwestujące w zabytkowe nieruchomości mogą liczyć na znaczące wsparcie finansowe, co zachęca do dbania o dziedzictwo kulturowe.

Jakie zeznanie podatkowe należy złożyć w zeznaniu podatkowym składanym?

Złóż poniższe zeznanie w zależności od osiągniętych przez Ciebie przychodów/dochodów w roku podatkowym i dołącz do niego załącznik PIT/O:

PIT-37 – opodatkowane według skali podatkowej za pośrednictwem płatnika;
PIT-36 – przychody opodatkowane według skali podatkowej z działalności gospodarczej;
PIT-36L – przychody opodatkowane podatkiem liniowym;
PIT-28 – przychody opodatkowane w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Ulga aktywuje się w momencie ponoszenia wydatku przez podatników osiągających przychody opodatkowane zryczałtowanym podatkiem, dochody opodatkowane podatkiem liniowym, czy według skali.

Odpowiednie odliczenia można zrealizować tylko w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym dokonano wydatków, w tym faktycznych wpłat.

Odliczenie ulgi na zabytki

Rozliczenie ulgi na zabytki odbywa się poprzez odliczenie od podstawy opodatkowania wydatków poniesionych na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane. Aby skorzystać z ulgi, podatnik musi posiadać pozwolenie wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie robót budowlanych oraz fakturę VAT potwierdzającą poniesienie wydatku.

Odliczenie przysługuje wyłącznie w przypadku zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków lub znajdujących się w ewidencji zabytków.

Wysokość odliczenia nie może przekroczyć 50% poniesionych wydatków. W przypadku małżonków, którzy są współwłaścicielami zabytku nieruchomego, odliczenie może być dokonane w dowolnej proporcji przez nich ustalonej.

Michał Maciejewski

Partner, Doradca podatkowy

Umów spotkanie

Współpraca zaczyna się od rozmowy

Najlepszym pierwszym krokiem jest 30 minutowa rozmowa z jednym z naszych doradców.

Podczas tych darmowych 30 minut możemy poznać Twój biznes oraz poszukać wstępnych rozwiązań na najbardziej palące potrzeby firmy.

Umów spotkanie